QR kodu ilk olarak 1992 yılında, bir barkod tarayıcı geliştiricisi olan Masahiro Hara’dan, bir müşterisinin daha hızlı bir tarama cihazı tasarlamasını istemesi üzerine geliştirildi. Araştırmaları sırasında Masahiro Hara, geleneksel barkodların bazı önemli sınırlamalarını tespit etti: En fazla 20 karakter depolayabiliyor, bilgi saklama kapasitesi oldukça sınırlıydı ve yalnızca sabit bir yönde taranabiliyordu.
Bu sorunları aşmak için Masahiro Hara, daha fazla veri depolayabilen ve farklı açılardan taranabilen yeni bir barkod sistemi geliştirdi. QR kodu, ilk kez 1994 yılında Japonya merkezli teknoloji şirketi ve Toyota’nın bir yan kuruluşu olan Denso Wave tarafından otomobil üretim sürecini takip etmek amacıyla kullanılmaya başlandı.
QR kodları, 2011 yılında Macy’s (New York merkezli moda perakende devi) ve Best Buy (Amerikan çok uluslu elektronik perakendecisi) mağazalarında kullanılmaya başlanınca geniş çapta popülerlik kazandı. Ancak o dönemde QR kodlarının yaygınlaşmasının önünde önemli engeller vardı: İnternet hızları yavaştı, akıllı telefonlar henüz yaygın değildi, kullanıcıların ayrı bir tarama uygulaması indirmesi gerekiyordu ve açılan sayfalar mobil cihazlara uygun değildi.
Forbes Dergisi’ne göre, 2012 yılında “QR kodları, teknolojik ömrünün sonuna yaklaşan bir yenilikti” çünkü hem işletmeler hem de tüketiciler bu teknolojiyi yanlış kullanıyordu. Ancak, COVID-19 pandemisinin başlamasından bu yana QR kodlarının kullanımındaki artış bunun aksini kanıtladı. ABD’de bu 2 boyutlu barkodun 14 milyondan fazla cep telefonunda tarandığına dair veriler mevcut. ABD ve İngiltere’de yapılan bir Statista araştırması ise katılımcıların %85’inin QR kodu kullandığını, %30’unun ise son bir hafta içinde en az bir kez QR kodu taradığını ortaya koydu. WIRED dergisinin (ABD) de belirttiği gibi: “QR kodları, zamanının ötesindeydi.”
COVID-19 pandemisi sırasında QR kodu kullanımı büyük bir artış gösterdi
Bilişim teknolojileri ve mobil ağlardaki gelişmeler, QR kodlarının rolünü tamamen dönüştürdü. Dünya genelinde internet kullanıcılarının sayısı artık 5,2 milyarı aştı. Temmuz 2021’de ortalama mobil indirme hızı 55,07 Mbps’e ulaştı; bu, bir önceki yıla göre %98,9’luk bir artış anlamına geliyor. Ayrıca, hem Apple (iOS 11 ile) hem de Android, QR kodlarının doğrudan kamera uygulamasıyla taranmasını mümkün kıldı. Tüm bu gelişmeler, QR kodlarının adının hakkını vererek “hızlı yanıt” sağlamasını ve günlük hayatın vazgeçilmez bir parçası olmasını sağladı.
QR KODLARI & MOBİL PAZARLAMA
Sunduğu önemli avantajlar sayesinde, QR kodları günümüzde hayatın neredeyse her alanında, özellikle de iletişim ve pazarlama faaliyetlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.
Mobil pazarlama, ürün ve hizmetlerin mobil cihazlar aracılığıyla tanıtımını ifade eder. Geleneksel pazarlamada olduğu gibi, temel amaçları marka bilinirliğini artırmak, müşteri memnuniyetini sürdürmek, yeni müşteriler kazanmak, marka kimliği oluşturmak ve pazar araştırması yapmaktır.
Pazarlama faaliyetini başlatan tarafa göre (pazarlamacı veya müşteri), mobil pazarlama iki temel stratejiye ayrılır: itme (push) ve çekme (pull). İtme stratejilerinde içerik doğrudan müşterilere, örneğin SMS veya e-posta yoluyla gönderilir. Çekme stratejilerinde ise kullanıcılar ürün bilgisi arayarak pazarlamacılarla mobil cihazları üzerinden etkileşime geçer.
Mobil pazarlama, başlatan tarafa göre itme ve çekme stratejilerine ayrılır
Bu çerçevede QR kodları, çekme stratejilerinde uygulanan bir teknolojidir. Kullanıcılar, bir kodu kendi isteğiyle tarayarak bir markanın pazarlama bilgilerine ulaşabilir. Mobil pazarlamada QR kodları, yerleştirildikleri alan ve içerdiği bilgiye göre ikiye ayrılır.
QR KODLARININ MOBİL PAZARLAMADA PAZARLAMA KARMASI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Türk-Alman Üniversitesi İşletme Fakültesi’nden Müge Klein, “QR Kodlarının Pazarlama Karmasına Katkısı” başlıklı bir araştırma gerçekleştirdi. Araştırma, QR kodlarının hem 4P (Ürün, Fiyat, Tutundurma, Dağıtım) hem de 4C (Tüketici, Maliyet, İletişim, Kolaylık) modellerinin tüm aşamalarında uygulanabileceğini ve bu unsurlara olumlu katkı sağladığını ortaya koyuyor.
Yazar, QR kodlarının mobil pazarlamadaki uygulamasına örnek olarak ABD’deki Walmart’ın sanal oyuncak mağazası örneğini kullanıyor. Marka, her ürüne bir QR kodu eklenmiş “sanal” bir ürün sergileme alanı tasarladı. Müşteriler, kodu tarayarak fiziksel mağazaya gitmeden ürün bilgilerine çevrimiçi olarak ulaşabiliyordu.
Walmart’ın QR kodlu sanal oyuncak sergileme alanı
1. Ürün – Tüketici
Ürün – Tüketici boyutunda, QR kodları pazarlamacıların tüketici geri bildirimlerini toplamasına ve daha iyi ürünler geliştirmesine yardımcı olur. Bu uygulama, anketlere katılan müşterilere promosyon veya hediye çeki sunmak gibi bir “ödül” olarak da gerçekleştirilebilir.
2. Fiyat – Maliyet
Fiyat ve maliyet açısından QR kodları, diğer mobil pazarlama teknolojileriyle benzer şekilde kullanılır. Kodun taranmasıyla, tüketicilere SMS veya e-posta ile gönderilenlere benzer şekilde özel veya kişiselleştirilmiş indirim kuponları sunulabilir.
2020 yılında, Burger King COVID-19 nedeniyle herkesin “evde kaldığı” dönemde özel bir kampanya başlattı. 15 saniyelik bir televizyon reklamında, promosyon içeren bir QR kodu ekranın üzerinde hareket ediyordu. Kodu ilk tarayan 10.000 kullanıcı, Burger King uygulaması üzerinden sipariş verdiklerinde ücretsiz Whopper kazandı.
Burger King, TV reklamlarında QR kodlarını kullanıyor
QR kodları, müşterilere yalnızca bir tarama hareketiyle anında avantajlar sunmakla kalmaz; QR tabanlı mobil pazarlama, markalara da önemli ekonomik faydalar sağlar. Örneğin Walmart, fiziksel mağaza bakım ve onarım masraflarından tasarruf eder. Sadece reklam panosu kiralama ve çevrimiçi mağaza yönetimi için harcama yapar ki bu maliyetler, geleneksel mağazalara göre çok daha düşüktür.
3. Tutundurma – İletişim
Louis J Haugh’un “Definition and Redefinition” adlı kitabında satış promosyonu şöyle tanımlanır: “Bir ürüne katma değer sağlayan veya satış ekibini, dağıtıcıları ya da nihai tüketicileri karar vermeye teşvik eden doğrudan bir eylemdir. Satış promosyonunun amacı, anında sipariş oluşturmaktır.”
QR kod teknolojisinin tutundurma ve iletişimde uygulanması, tüketicinin merak duygusunu tetikleyebilir. Bu psikolojik etki, kullanıcıların ürüne başta ilgi duymasa bile kodu taramasını sağlar. Açılan sayfa ise fiyat, reklam ve kampanya gibi çeşitli ürün içeriklerine erişim sunar.
Promosyon ve iletişimde QR kod uygulamaları, tüketicinin merakını uyandırır
Walmart’ın sanal mağaza örneğinde, müşterileri kodu taramaya iten iki ana neden vardı:
- Koda duyulan merak
- Ürüne olan ilgi
Kodu tarayan müşteriler, promosyon içeriklerine ve ürün bilgilerine ulaştı. Pazarlamacılar ile tüketiciler arasındaki etkileşim hem çevrimiçi hem de oldukça etkileşimli bir şekilde gerçekleşiyor; müşteriler diledikleri zaman bu etkileşimi başlatıp sonlandırabiliyor.
QR kod teknolojisi, kullanıcıları metin, görsel, video, ses veya bunların birleşimi gibi farklı bilgi türlerine yönlendirebildiği için, ürünü satın alma niyeti olmayan kullanıcıların bile ilgisini çekerek onları potansiyel müşterilere dönüştürebiliyor. Ayrıca, tüketicinin kendi isteğiyle başlattığı pazarlama faaliyetleri, markalı içerikle etkileşime geçme olasılığını artırıyor.
Kullanıcılar, yalnızca bir QR kodu tarayarak bir Porsche modeliyle etkileşime geçebiliyor
2018 Dijital Fuarı’nda Porsche, kullanıcılara sürükleyici bir deneyim sunmak için QR kodlarını kullandı. Marka, kullanıcıların Porsche Cayenne Turbo 2019 modelinin rengini kişiselleştirebildiği ve araçla etkileşime geçebildiği bir açılış sayfası tasarladı.
4. Dağıtım – Kolaylık
QR kodları, genellikle çevrimiçi bilgi dünyasının “evrensel anahtarı” olarak tanımlanır. Fiziksel mağazalara kıyasla, QR kodlu sanal mağazalar açılış sayfalarında kullanıcılara çok daha geniş bilgi sunabilir ve alışveriş sürecini oldukça hızlandırır.
Perakende devi Amazon Go da bu teknolojiyi benimsemiştir. Mağazalarında QR kodları sayesinde otomatik ödeme sistemi uygulanıyor; kasiyere ihtiyaç kalmadan hem iş gücü maliyetleri azalıyor hem de müşterilere büyük kolaylık sağlanıyor.
Amazon Go, QR kod teknolojisiyle müşteri deneyimini kolaylaştırıyor
QR kodları, dünya genelinde önemli bir teknolojik atılımı temsil ediyor. Uzmanlar, QR kodlarının pandemi sonrası dönemde işletmelerin olağanüstü bir büyüme yakalamasına yardımcı olacağını öngörüyor. Pazarlama karması üzerindeki etkisiyle, şirketler bu teknolojiyi esnek bir şekilde kullanarak maliyetleri azaltabilir ve müşteri deneyimini iyileştirebilir.